Gluten İntoleransının İşaretlerini Biliyor musunuz?
Çölyak dışı gluten hassasiyeti (gluten intoleransı), çölyak hastalığına benzer belirtiler üreten, gluteni tolere edememe durumu olarak tanımlanır. Erken araştırmalar bunu bir tür alerjik reaksiyon — doğuştan gelen bir bağışıklık yanıtı — olarak tarif etti.
Peki gluten intoleransını nasıl tanıyabiliriz? İşte ona işaret edebilecek 12 belirti.
1. Migren
Baş ağrısı birçok sağlık sorununun belirtisidir. Migren ise ishal, düşük demir sayısı ve cilt döküntüsüyle birlikte gelebilen ayrı bir durumdur. Gluten içeren bir besini yedikten 1 ya da 2 saat içinde bir migren başlıyorsa, bu çölyak dışı gluten hassasiyetinin önemli bir işareti olabilir.
2. Depresyon ve Kaygı
Depresyon birçok insan için ciddi bir sağlık sorunudur; belirtileri arasında umutsuzluk, ilgi kaybı, düşük enerji, bozulan iştah, uyku düzenindeki değişiklikler ve sinirlilik olabilir. Bazı insanların, depresyonun getirdiği kalıcı dengesizlikleri düzeltmek için ilaca ihtiyacı olur.
Yeni araştırmalar, çölyak hastalığı ve gluten intoleransı ile depresyon, kaygı ve ruh hâli değişiklikleri arasında bir bağı doğruluyor. Gluten hassasiyetinde, gluteni beslenmeden çıkarmak depresyon ve kaygıyı daha yönetilebilir kılabilir.
3. Sindirim (Gastrointestinal) Belirtileri
Gluten intoleransının işaretleri vücudun farklı yerlerinde ortaya çıkabilir, ama sindirim sorunları özellikle bebeklerde ve çocuklarda en yaygın olanlar arasındadır. Bunlar karın ağrısı, gaz, şişkinlik, ishal, iştah azalması, kabızlık, bulantı ve kusmayı içerebilir. Bu belirtilerin çoğu Crohn hastalığı, huzursuz bağırsak sendromu, laktoz intoleransı, divertikülit ve iltihabi bağırsak hastalığında da görülür.
Belirtiler kişiden kişiye değişir ve tanısı çok zor olabilir. Bir kişide yalnızca ishal, bir başkasında kabızlık ve şişkinlik, bir diğerinde ise bu sindirim belirtilerinin hiçbiri olmayabilir.
4. Zihin Bulanıklığı (Beyin Sisi)
Net düşünememek, aynı sesleri boğuk duymak gibi hissettirebilir. Dış dünyayla bağınızın koptuğunu hissediyorsanız, bir şeyler yolunda olmayabilir.
Gluten, hassas kişilerde “beyin sisi” olarak bilinen etkiyi yaratabilir. Ne kadar glutenin buna yol açtığı henüz tam olarak belirlenmemiştir. Son çalışmalarda araştırmacılar, IgG antikoru ile gluten ve diğer antikorlar arasında önemli bir çapraz reaktivite olabileceğini ve bunun beyin sisine yol açabileceğini buldu. Bu antikorlar ayrıca iltihaba yol açarak işleri kötüleştirebilir.
5. Keratozis Pilaris
Genellikle kolların arka kısmında görülen ve “tavuk derisi” olarak da bilinen bu durum; yağ asidi ve A vitamini eksikliğinden kaynaklanabilir — ki bu da glutenin bağırsağa zarar vermesine bağlı ikincil bir durum olabilir.
6. Fibromiyalji
Bazı uzmanlar fibromiyaljinin bir hastalık değil, bir belirti olduğuna inanır. Bağ dokusu iltihabı, gluten intoleransının en güçlü işaretlerinden biridir. Vücut gluteni bir düşman gibi görür ve onu yok etmek için antikorlar gönderir; bu antikorlar mide ve bağırsak yüzeyine zarar verir. İltihap kendini eklem ağrısı olarak ya da vücudun başka herhangi bir yerinde gösterebilir. Bir doktor size fibromiyaljiniz olduğunu söylüyorsa, gluteni beslenmenizden çıkarmayı deneyin ve nasıl hissettiğinize bakın.
7. Aşırı Yorgunluk
Sürekli yeterince uyumamış gibi mi hissediyorsunuz? Tam bir gece uykusundan sonra bile bitkin uyanıyorsanız, bir şeyler yolunda olmayabilir. Gluten sizi çeşitli biçimlerde halsiz ve yorgun hissettirebilir. Vücudunuz bir iltihap hâlindeyken ve kaynağı olarak gluten proteinlerini kullanırken, mevcut enerji depolarınız ve normal beden süreçleriniz etkilenebilir.
8. Nörolojik Belirtiler
Bu intoleransı olan bazı kişilerde, hayati işlevleri ciddi biçimde aksatan farklı nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir. Bunlar denge sorunları, koordinasyonda azalma ve baş dönmesi atakları olabilir. Genellikle gluten içeren bir öğün yedikten yaklaşık 1 saat sonra ortaya çıkar.
9. Otoimmün Durumlar
İltihap ve gluten ile uzun süreli temas vücudunuzu tetikte tutabilir. Otoimmün durumlar sıklıkla gluten intoleransı olan kişilerde gelişir. Bunlar lupus, sedef hastalığı, romatoid artrit, ülseratif kolit, skleroderma, Hashimoto tiroiditi ve multipl skleroz içerir.
10. Hormonal Sorunlar
Gluten intoleransının sonucu olarak farklı hormonal sorunlar ortaya çıkabilir. Son araştırmalar bu intolerans ile polikistik over sendromu, âdet öncesi sendromu ve açıklanamayan kısırlık arasında olası bir bağa işaret ediyor. Bu alanlarda sorunlarınız varsa ve özellikle gluten yediğinizde kötüleşiyorlarsa, gluten intoleransı kesinlikle göz önünde bulundurulmalıdır.
11. Cilt Döküntüsü
Gluten intoleransınız varsa dermatitis herpetiformis gelişebilir. Cildin ilk katmanının altındaki depolardan gluten kullanıldıkça antikorlar salınır ve sulu, kaşıntılı kabarcıklara yol açar. Bazı insanlar için bu, gluten intoleransının tek işareti olabilir. Cilt sorunları genellikle dirsekler, dizler, kalçalar, yüz, saç derisi ve omuzlarda gelişir. Dermatitis herpetiformis belirtileri yaşarsanız, ortaya çıkan bağırsak hasarını önlemek için glutensiz bir beslenmeyi izlemeniz gerekir.
12. Açıklanamayan Kilo Kaybı ya da Kilo Alımı
Gluten intoleransı ya da hassasiyeti gelişmesiyle gelen bazı emilim bozukluğu biçimleri ve bağırsak geçirgenliğindeki değişiklikler, düzenli kalori alımına rağmen istenmeyen kilo kaybına yol açabilir. Öte yandan gluten, inatçı kilo alımını taklit eden sistemik bir iltihabı tetikleyebilir. Bir diyetisyenin desteğiyle, sağlıklı bir beslenmenin yanında gluteni hayatınızdan çıkarabilir, bağırsağınızın iyileşmesine yardımcı olabilir ve sağlıklı bir kiloya dönebilirsiniz.