Çocukları Beslerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Sağlıklı beslenme nedir?
Sağlıklı beslenme, çocukların çeşitli besinler yiyerek tüm besin ögelerini almasıdır (örneğin protein, karbonhidrat, yağ, mineral ve vitaminlerin hepsi büyümeleri için gereklidir). Çocuğunuz bir dizi temel besinden yediğinde iyi beslenmiş olur.
Çocuğunuz için ne kadar besin en iyisidir?
Çocuklar ve bebekler genellikle sağlıklı besinler yer ve sağlıklı besinler yedikleri sürece doğru miktarı onlara bırakabilirsiniz. Bebekler acıktıklarını size söylemek için ağlar ve doyduklarında beslemeyi bırakmalısınız. 2–3 yaş civarında işler karmaşıklaşır — bazı besinlerin tadına bakmaya başladıkça diğerlerini sevmemeye başlayabilir ve açlıkla ilgili böyle birçok değişken etken ortaya çıkar. Ama o zaman bile genellikle sağlıklı besinler yemelerine ve ne kadar yiyeceklerine karar vermelerine izin verebilirsiniz.
Çocuğunuzun bir öğünde ne kadar az yediğini görmek sizi endişelendirebilir. Oysa çocuklar ne kadar yiyeceklerine karar vermelerine izin verildiğinde, her gün aşağı yukarı aynı miktarda yeme eğilimindedir — kalori alımları günden güne değişse de. Bir çocuk bir gün kahvaltıda ve öğlede çok, akşam az yiyebilir; başka bir gün tam tersini yapabilir. Çocuğunuzun her gün aynı miktarda yemek ya da atıştırmalık yemesini beklememelisiniz.
Çocuklarınızın iyi beslenmesine ve sağlıklı kalmasına nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Birçok ebeveyn çocuklarının çok az ya da çok fazla yediğinden endişe eder. Belki çocuğunuz yalnızca tek tür bir besin istiyor (fıstık ezmeli sandviç, hamburger vb.). Çocuğunuzun iyi beslenmesiyle ilgili endişelerinizi hafifletmenin bir yolu, kendi sorumluluklarınızı ve onların sorumluluklarını anlamaktır. Bazı uzmanlar buna sorumluluk paylaşımı der. Çocuğunuz yalnızca tek tür bir besin yemek istiyorsa, o besinin ne olacağına siz karar verirsiniz. Sorumluluk paylaşımında, besinin ne olacağına karar vermek ebeveynlerin işidir.
Sorumluluk paylaşımı şöyle özetlenebilir:
- Sizin işiniz, öğün ve ara öğünlerde besleyici besin seçenekleri sunmaktır. Bu karar, besinin ne olduğunu ve ne zaman ve nerede yeneceğini kapsar.
- Çocuğunuzun işi, sunduğunuz besinden ne kadar yiyeceğine karar vermektir.
Bu fikir sizin için yeniyse, siz ve çocuğunuzun alışması biraz zaman alabilir. Ama uygulamaya başladığınızda, zamanla çocuğunuzun öğün ve ara öğünlerde hangi besinden ne kadar seçeceğini öğrendiğini göreceksiniz — bu da onları kendi açlık duygularına güvenmeye teşvik eder.
Çocuğunuzun sağlıklı yeme alışkanlıklarını desteklemeye yardımcı birkaç öneri:
- Mümkün olduğunca tüm aile birlikte yiyin. Aile öğünlerini keyifli ve olumlu tutun. Çocuğunuzun ne kadar yediği hakkında yorum yapmaktan kaçının — baskı, çocuğunuzun yeni ve farklı besinleri kabul etme isteğini azaltır.
- Aileniz için sağlıklı besinler seçmeye özen gösterin; çocuklar sizin seçimlerinizi örnek alabilir.
- Öğün saatlerinde olabildiğince öngörülebilir olun ve ara öğünleri bile her gün aşağı yukarı aynı saatlerde, sofrada yemeye çalışın.
- Çocuğunuzu aşırı acıkmayacak kadar sık besleyin (örneğin her 3 saatte bir).
- Öğün aralarında yemeleri için evde abur cubur bulundurmayın; böylece bir sonraki öğünde daha aç olurlar — öğün saatlerinde aç olmak, genellikle sevmedikleri besinleri daha kolay kabul etmelerine yardımcı olur.
- Öğünler sırasında konuşmayı, televizyon izlemeyi ya da diğer keyifli dikkat dağıtıcıları önleyin.
Çocuğunuzun sağlıklı kalmasına yardımcı olabileceğiniz bazı yollar
- Çocuğunuzun günlük bilgisayar ve televizyon süresini sınırlayın. Amerikan Pediatri Akademisi, çocukların günde iki saatten az TV ya da bilgisayar ekranına bakmasını öneriyor. Çocuğunuzla oturup bu süreyi nasıl kullanacağınızı birlikte planlayın; birçok uzman doktor 2 yaş altı çocuklara TV önermiyor.
- Fiziksel aktiviteyi ailenizin günlük hayatının bir parçası yapın. Bunu yapmanın bazı yolları: çocuğunuzu okuldan alıp yürümek ve ona dans etmeyi, ip atlamayı ve bisiklete binmeyi öğretmek.
- Yemeklerden sonra birlikte yürüyüşe çıkın.
Kötü yeme alışkanlıklarına ne yol açar?
Kötü yeme alışkanlıkları sağlıksız çocuklara yol açabilir. Bebekler tatlı şeyleri severek doğar. Ama çok çeşitli temel besinleri yemeyi öğrendikçe başka tatlardan da keyif almaya başlarlar; çünkü besleyici besinlerin çoğu tatlı değildir.
Tatlılar ve gazlı içecekler her zaman elinin altındaysa, birçok çocuk onları besleyici besinlere tercih eder. Ama bu besinleri yasaklamak, çocukların onları daha da çok istemesine yol açar. Çocuğunuzun yediklerine besleyici besinlerden birazını katarak öğünlerinden keyif almasına yardımcı olabilirsiniz. Aynı zamanda çocuğunuz bir öğünde ne kadar yiyeceğine karar verme sorumluluğunu üstlenirse, bir porsiyon tatlı yiyebilir — ve miktar abartılmadığı sürece tatlı bir sorun olmaz. Hangi besinlerin, nerede ve ne zaman sunulduğu, bir ebeveyn olarak sizin sorumluluğunuzdur. Besleyici, çekici besin seçeneklerini çeşitli tutmaya çalışın.
Sağlıklı, çocuk dostu atıştırmalıklar arasında şunlar vardır:
- Bir dilim peynir
- Fıstık ezmeli tam tahıllı kraker
- Az yağlı mikrodalga patlamış mısır
- %100 gerçek meyveyle yapılmış meyve suları
- Meyve ve kuru meyve
- Humus ya da fasulyeyle bebek havucu
- Az yağlı yoğurtla taze meyve
Lütfen dikkat!
Bir ebeveyn ile çocuk arasındaki güç savaşları yeme davranışını etkileyebilir. Bir çocuğun belirli bir besini yemesi için baskı varsa, keyifli bir şey olsa bile onu reddetme olasılığı daha yüksektir. Unutmayın, sizin sorumluluğunuz çeşitli, besleyici besin sunmaktır. Çocuğunuzun işi, seçeneklerden ne kadar ve nasıl yiyeceğine karar vermektir.
Duygular: Üzüntü, kaygı ya da bir aile krizi, çocuğun çok az ya da çok fazla yemesine yol açabilir. Duyguların çocuğunuzun yeme davranışını etkilediğini düşünüyorsanız, yemeye değil, altta yatan duygusal soruna çözüm bulmaya odaklanın.
Çocuğunuz sağlıklı, besleyici besinler yese bile size hâlâ çok az yiyor gibi görünebilir — diğer çocuklardan daha az kaloriye ihtiyaç duyuyor olabilir. Bazı çocuklar aynı yaş ve boydaki diğerlerinden daha çok yiyor gibi görünebilir; çünkü her çocuğun kalori ihtiyacı farklıdır.
Nadir durumlarda, bir çocuk tıbbi sorunlar nedeniyle olması gerekenden az ya da çok yiyebilir. Çocuğunuzun yeme biçimini etkileyen tıbbi bir durumu varsa, beslenmesini doğru desteklemek için doktoruyla görüşün.
Kötü beslenmenin riskleri nelerdir?
Kötü yeme alışkanlıkları olan çocuklar kötü beslenen yetişkinler olabilir; yani sağlıklı büyüme ve gelişme için ihtiyaç duydukları besin ögelerini alamazlar. Zamanla bu, fazla kilolu ya da obez olmaya yol açabilir. Kötü beslenen çocukların bağışıklık sistemleri daha zayıf olma eğilimindedir, bu yüzden daha kolay hastalanabilirler. Kötü beslenme ayrıca çocukların ileride kalp-damar hastalığı, yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol riskini artırabilir.
Kötü yeme alışkanlıkları nelerdir?
- Çok az türde besin yemek
- Tüm besin gruplarından yememek
- Cips, hamur işi ve gazlı içecek gibi düşük kaliteli besinlerden çok yemek
- Büyük porsiyonlar, tabaktaki her şeyi bitirmek ya da tabağını bitirmeye zorlamak
Dyt. Merve Tığlı